Duurzaam Herdenken in de 21e eeuw

Op 15 augustus wordt op verschillende plaatsen in Nederland het einde van WO II in Azië herdacht. Ik mag in het middagprogramma in het World Forum in Den Haag de Indische Salon presenteren. Daar zullen panelgasten en het publiek met elkaar van gedachten wisselen over wat herdenken anno 2014 betekent. Hoe kunnen ervaringen en herinneringen gedeeld worden? Niet alleen tussen de generaties in de Indische gemeenschap in al zijn verscheidenheid maar ook met de Nederlandse samenleving als geheel?
Ter voorbereiding werp ik een blik in verschillende bladen en neus wat rond op sociale media. Het is duidelijk dat het thema nog springlevend is. In ieder geval bij diegenen die zich, soms vanuit het diepst van hun hart, reageren wanneer de Indische theatermaker Bo Tarenskeen zich in het lijfblad van Indisch Nederland, Moesson, afvraagt of het niet beter zou zijn om de herdenking van 15 augustus te laten vervallen omdat op 4 mei immers al alle gevallenen worden herdacht. Eerder dit jaar onstond beroering toen organisaties van joodse slachtoffers en verzetsmensen pleitten voor een exclusievere invulling van 4 mei en een beperking tot de Tweede Wereldoorlog.
Processen van in- en uitsluiting, al dan niet door betrokkenen zelf, spelen ook bij herdenkingen een rol. Wie mag spreken en wie niet? Als we het over zwarte bladzijden hebben van de laatste fase van de Nederlandse koloniale aanwezigheid in Indonesië direct na het einde van de oorlog, gaat het dan alleen over wat er aan Nederlandse zijde gebeurde? Want hoe zit het dan met de Bersiap, de chaotische en gewelddadige periode direct na de Japanse capitulatie op 15 augustus en de proclamatie van de Republik Indonesia op 17 augustus? Het is een begrip dat in Indonesië een hele andere connotatie heeft en verwijst naar een tijd van revolutie en vrijheidstrijd. Woorden zijn in dit verband nooit neutraal, maar laten direct zien welke positie iemand inneemt. Politionele acties of koloniale oorlog? Exces, oorlogsmisdaad of begrijpelijke reacties in een vuile guerilla-oorlog?
Dat ook herdenkingen onderdeel vormen van het debat, is niet meer dan natuurlijk. Ook daar zijn ontwikkelingen waar te nemen. Het grote succes van de recente documentaire ‘Buitenkampers’ laat zien hoe zeer een grote groep in de Indische gemeenschap behoefte heeft dat ook hun verhaal wordt verteld. Eindelijk uit de schaduw van het kamp!

De toenemende afstand in tijd en plaats, maakt dat het steeds meer een uitdaging wordt om ook naar nieuwe vormen te   zoeken die het herdenken van WO II in Azië toekomstbestendig maken. Daar speelt onderzoek een belangrijke rol, Nieuw onderzoek of nieuwe interpretaties van bestaand materiaal kunnen nieuwe inzichten opleveren. Soms levert dat ook controverses op, zoals bij de in 1999 door het NIOD georganiseerde tentoonstelling Nederlanders, Japanners,, Indonesiërs die zowel in Nederland als in Japan te zen is geweest. Liepen onderzoekers daar niet te veel voor de publieke opinie vooruit?
Dergelijke discussies zijn echter hard nodig om het gesprek verder te helpen. Daarom kijk ik nu al uit naar vrijdag: tot ziens bij de Indische Salon!

Deel via Social MediaTweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin
Share on Google+
Google+
Share on Facebook
Facebook
Geplaatst in Geen categorie

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

© 2014 MANU2U: Disclaimer. Developed by Gieze Webdesign