De twee kanten van de Molukse medaille op 15 en 17 augustus

De twee kanten van de medaille: 15 en 17 augustus

Aan de vooravond van de zeventigste herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog in Azië op 15 augustus en de proclamatie van de Republik Indonesia op 17 augustus, gaat het ook om de vraag wat herdacht en herinnerd wordt. Beide data zijn niet los van elkaar te zien, ook niet als het gaat om het Molukse verhaal. Waar op 15 augustus met name die Molukkers in beeld zijn die vanwege hun loyaliteit aan Nederland in de problemen kwamen, gevangen zijn genomen, gemarteld of vermoord zijn door de Japanse bezetters wordt vaak vergeten dat er ook Molukkers waren die om verschillende redenen wel met de Japanners hebben samengewerkt. Op Java waren dat Molukse nationalisten zoals mr. Latuharhary die, net als Soekarno en Hatta, in de Japanners eerder bevrijders van het Nederlandse juk dan bezetters zagen. In de Molukken zelf waren er groepen die onder het Nederlandse bewind waren gemarginaliseerd, zoals de nationalisten en moslims, die tijdens de oorlog de kans kregen om posten te bezetten die totdan vooral door christelijke pro-Nederlandse Molukkers waren ingenomen. Soms werden onderlinge vetes met behulp van de Japanners beslecht door tegenstanders van heulen met de geallieerde vijand te beschuldigen.
Het bracht na de oorlog spanningen met zich mee toen de pro-Nederlandse groep die posten weer opeiste en wilde afrekenen met ‘collaborateurs’ zo vertelde oud bestuursambtenaar Ruibing me eens. Het kostte nog de nodige moeite om een Molukse bijltjesdag te voorkomen.
Ook 17 augustus levert een gecompliceerder beeld op dan het gangbare van de trouwe Ambonees. Weer opgeroepen Molukse militairen behoorden in de eerste maanden na de proclamatie tot de weinige machtsmiddelen die de Nederlandse autoriteiten konden inzetten. Ze waren vaak ook gretig om die rol op zich te nemen als was het alleen om hun eigen gemeenschap te beschermen of wraak te nemen.
Molukse KNIL-militairen en burgers speelden ook een rol in het beschermen van Europese vrouwen en kinderen in kampen toen die direct na de proclamatie door pemuda en andere strijdgroepen werden bedreigd. In Jakarta worden in dit verband met name de militairen van het tiende bataljon genoemd. Samen met (Indische)Nederlanders, Chinezen en anderen die als pro-Nederlands werden gezien, behoorden Molukkers ook tot het doelwit van strijdgroepen. Dat ging zover dat pro-Indonesische Molukkers de republikeinse regering een ultimatum stelden: ingrijpen om een einde aan het geweld te maken of anders zouden de Molukse strijdgroepen dat zelf doen. In verschillende plaatsen op Java zoals Surabaya vochten Molukse jongeren, verenigd in organisaties als API-Maluku mee aan Indonesische kant. De strijdgroep van de socialistische partij, de Pesindo, telde ook de nodige Molukkers. Uiteindelijk zouden veel van die groepen samengaan in het Pattimura-bataljon in de TNI dat niet voor niets vernoemd werd naar de leider van de grote opstand uit 1817. Op 19 augustus 1945 werd Mr. Latuharhary benoemd als eerste republikeinse gouverneur van de Molukken hoewel hij daar helemaal niet naar toe kon omdat het gebied vast in handen was van de Nederlanders die met behulp van de Australiërs waren teruggekeerd. Daar in de Molukken was inmiddels wel een levenskrachtige republikeinse beweging ontstaan onder leiding van leiders zoals U. Pupella die in WO II de hoogste bestuursambtenaar was geweest. In de jaren tussen 1945 en 1949 bleek steeds weer dat de pro-republikeinse partij op brede steun van de bevolking kon rekenen, zo werd ook door tegenstanders als ingenieur Manusama erkend.
Ook de Molukse medaille heeft op 15 en 17 augustus dus twee kanten.

IMG_0815

Meer weten over deze periode? Lees dan:

R. Chauvel, Nationalists, soldiers and separatists, KITLV Press, Leiden 1990
B. van Kaam, Ambon door de eeuwen, Anthos, Baarn 1977
R. Leirissa, Maluku dalam perjuangan nasional Indonesia, UI Jakarta 1975
J. Manusama, Eigenlijk moest ik niet veel hebben van de politiek. MHM/Bintang, Utrecht/Den Haag 1999

Geplaatst in Geen categorie
2 reacties op “De twee kanten van de Molukse medaille op 15 en 17 augustus
  1. Pieter Hurulean schreef:

    het is de realiteit, toendertijd, wij willen geen aandacht besteden, willen niet accepteren, de realiteit en waarheid, dat wij zo verdeeld zijn, als volk mede door 420 jaren nederlands koloniale verdeel en heers systeem, elkaar vertikken wij het om elkaar gelijk te geven, pro en kontra, maar 1 ding is zeker, dat door het politieke sfeer toendertijd, het RMS legaal was uitgeroepen, de realiteit van RI, was het liquideren van het recht van vrijheid, van iedere bevolkingsgroepen, ondergetekend door verschillende afgevaardigen toendertijd, in een stroomversnelling van los van het koloniale gezag, in die RTC akkoorden. RI had het geluk dat zij ondersteund werden door USA-VN, ook de TNI, die kregen al die wapens van het Nederlandse leger, moesten achterlaten voor het nieuwe TNI, onder RI, om al die eilanden te pacificeren, die macht kregen zij van USA-VN, zo ziet men dan dat mensen, bevolking met recht op vrijheid, niks telt in een ekonomische wereldpolitiek, dat gedicteerd worden door supermachten, Soekarno-Hatta waren slim en sluw. Wij begrijpen het politieke wereldpodium niet, ook al hebben wij het recht aan onze kant, maar men moet sluw en slim zijn als men niet sterk is, om proberen ook mee te spelen, als men de kans krijgt, op het wereldpodium van het politieke spel dat daar boven worden gespeeld en bespeeld door supermachten. Ik ben pro RMS, maar met dien verstande dat ik beseft dat het moeilijk is, om het stand te houden, wegens die wereldpolitieke podium, besef dat de drempel nog hoog is, daarom begrijp ik ook de leiders van de RMS, ze zijn in een vergetelhoek gedreven, en USA-VN houden de deuren dicht, wegens politieke ekonomie en idiologie, want RI moet als buffer voor het blanke Australie, mocht de Chinesen het plan ten uitvoer brengen zoals Japan het toendertijd deden met Z-O-W Azie. Het zelfde met West Papua, links en rechts hulp vragen, zij kregen een kantoor ruimte tegenover het VN gebouw, in feite is het een als het ware een zoethoudertje, lobyen mag, maar onder het kontrole van ander machten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

© 2014 MANU2U: Disclaimer. Developed by Gieze Webdesign